- English
- हिन्दी
- বাংলা
- русский
- français
- ਪੰਜਾਬੀ
- ଓଡ଼ିଆ
In 1930, Netaji Subhas Chandra Bose, along with some of his prominent associates, came to visit Śrīla Prabhupāda (Bhaktisiddhānta Sarasvatī Ṭhākura) at the Bagbazar Gauḍīya Maṭha in Calcutta. Below is an excerpt from their conversation:
Netaji: I am bound by my determination to free our motherland from British colonization. I have given the slogan, “Give me your blood, and I will give you freedom,” to the whole nation. Now, I have come to know that many youths have taken shelter at your divine feet. Please instruct some of them to join my movement so that they may take part in the struggle for independence.
Prabhupāda: Have you read the Śrīmad Bhagavad-gītā?
Netaji: Yes, I have read it.
Prabhupāda: In that case, you must certainly remember this verse from the Gītā:
yaṁ yaṁ vāpi smaran bhāvaṁ tyajaty ante kalevaram
taṁ tam evaiti kaunteya sadā tad-bhāva-bhāvitaḥ
“O son of Kuntī, whatever state of being one remembers at the time of death, that state one attains without fail.”
Netaji: Yes, I remember that verse.
Prabhupāda: Then you must certainly believe in reincarnation?
Netaji: Of course I believe in it. Is there any Hindu who does not believe in reincarnation?
Prabhupāda: If, by the force of circumstances, you were to die today and take your next birth in England, would you still fight for the independence of India, or would you instead try to protect your own country’s control over India?
Netaji: I understand your logic. However, at this moment, it is appropriate to think about the independence of our nation.
Prabhupāda: You are concerned with that which is temporary and material namely, the political independence of our nation – thinking, “We are Indians.” But this designation of being Indian is itself material. My concern is for humanity as a whole how all beings may be freed from the bondage of material illusion. In fact, I do not think only of human beings, but of all living entities how they may become free from material bondage. This is my vision.
Netaji: I have never before heard such an eloquent explanation of the Bhagavad-gītā. However, I fear that our nation’s independence movement may be adversely affected.
After speaking these words, Netaji made no further requests to Śrīla Prabhupāda and silently departed.
Extracted from Chapter Four – ”Discussions with Srila Prabhupada” Book – The Mission (Srila Prabhupada and His Divine Agents) Written by HDG Srila B. B. Bodhayan Goswami Maharaja
सन 1930 में, नेताजी सुभाष चन्द्र बोस अपने कुछ प्रमुख सहयोगियों के साथ कलकत्ता के बागबाज़ार गौड़ीय मठ में श्रील प्रभुपाद (भक्तिसिद्धान्त सरस्वती ठाकुर) से मिलने आए। नीचे उनके संवाद का एक अंश प्रस्तुत है:
नेताजी: मैं अपनी मातृभूमि को ब्रिटिश उपनिवेशवाद से मुक्त कराने के अपने दृढ़ संकल्प से बंधा हुआ हूँ। मैंने पूरे राष्ट्र को यह नारा दिया है—“तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हें आज़ादी दूँगा।” अब मुझे यह ज्ञात हुआ है कि अनेक युवक आपके दिव्य चरणों में शरण ग्रहण कर चुके हैं। कृपया उनमें से कुछ को मेरे आंदोलन में सम्मिलित होने का निर्देश दें, ताकि वे स्वतंत्रता संग्राम में भाग ले सकें।
प्रभुपाद: क्या आपने श्रीमद् भगवद्गीता पढ़ी है?
नेताजी: हाँ, मैंने पढ़ी है।
प्रभुपाद: उस स्थिति में, आपको गीता का यह श्लोक अवश्य स्मरण होगा:
यं यं वापि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः
“हे कुन्तीपुत्र, जो भी भाव मनुष्य मृत्यु के समय स्मरण करता है, वह बिना किसी संदेह के उसी भाव को प्राप्त करता है।”
नेताजी: हाँ, मुझे वह श्लोक स्मरण है।
प्रभुपाद: तो फिर आप पुनर्जन्म में अवश्य विश्वास करते होंगे?
नेताजी: निःसंदेह, मैं इसमें विश्वास करता हूँ। क्या कोई ऐसा हिन्दू है जो पुनर्जन्म में विश्वास नहीं करता?
प्रभुपाद: यदि परिस्थितियों के प्रभाव से आज आपकी मृत्यु हो जाए और आप अगले जन्म में इंग्लैंड में जन्म लें, तो क्या आप तब भी भारत की स्वतंत्रता के लिए संघर्ष करेंगे, या फिर अपने ही देश के भारत पर नियंत्रण को बनाए रखने का प्रयास करेंगे?
नेताजी: मैं आपके तर्क को समझता हूँ। तथापि, इस समय हमारे राष्ट्र की स्वतंत्रता के विषय में सोचना ही उचित है।
प्रभुपाद: आप उस विषय में चिंतित हैं जो अस्थायी और भौतिक है—अर्थात हमारे राष्ट्र की राजनीतिक स्वतंत्रता—यह सोचते हुए, “हम भारतीय हैं।” किन्तु भारतीय होने की यह उपाधि स्वयं ही भौतिक है। मेरी चिंता सम्पूर्ण मानवता के लिए है—कि किस प्रकार सभी जीव भौतिक माया के बंधन से मुक्त हो सकते हैं। वास्तव में, मैं केवल मनुष्यों के विषय में ही नहीं सोचता, अपितु सभी जीवात्माओं के विषय में सोचता हूँ—कि वे किस प्रकार भौतिक बंधन से मुक्त हो सकते हैं। यही मेरी दृष्टि है।
नेताजी: मैंने इससे पूर्व भगवद्गीता की ऐसी वाक्पटु व्याख्या कभी नहीं सुनी। तथापि, मुझे भय है कि इससे हमारे राष्ट्र के स्वतंत्रता आंदोलन पर प्रतिकूल प्रभाव पड़ सकता है।
इन शब्दों को कहकर नेताजी ने श्रील प्रभुपाद से कोई और निवेदन नहीं किया और मौन भाव से वहाँ से प्रस्थान कर गए।
अध्याय चार — ‘‘डिस्कशन्स विद श्रील प्रभुपाद’’
पुस्तक — द मिशन (श्रील प्रभुपाद एंड हिज डिवाइन एजेंट्स)
लेखक — श्रील बी. बी. बोधायन गोस्वामी महाराज
১৯৩০ সালে, নেতাজি সুভাষচন্দ্র বসু তাঁর কিছু বিশিষ্ট সহযোগীদের সঙ্গে কলকাতার বাগবাজার গৌড়ীয় মঠে শ্রীল প্রভুপাদ (ভক্তিসিদ্ধান্ত সরস্বতী ঠাকুর)-এর দর্শনে আগমন করেন। নীচে তাঁদের কথোপকথনের একটি অংশ প্রদান করা হল:
নেতাজি: আমি আমাদের মাতৃভূমিকে ব্রিটিশ উপনিবেশবাদ থেকে মুক্ত করার দৃঢ় সংকল্পে আবদ্ধ। আমি সমগ্র জাতিকে এই স্লোগান দিয়েছি—“তোমরা আমাকে রক্ত দাও, আমি তোমাদের স্বাধীনতা দেব।” এখন আমি জানতে পেরেছি যে বহু যুবক আপনার দিব্য চরণে আশ্রয় গ্রহণ করেছে। অনুগ্রহ করে তাঁদের মধ্যে কয়েকজনকে আমার আন্দোলনে যোগদানের জন্য নির্দেশ দিন, যাতে তারা স্বাধীনতা সংগ্রামে অংশগ্রহণ করতে পারে।
প্রভুপাদ: আপনি কি শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা পাঠ করেছেন?
নেতাজি: হ্যাঁ, আমি তা পাঠ করেছি।
প্রভুপাদ: তাহলে নিশ্চয়ই আপনি গীতার এই শ্লোকটি স্মরণ করতে পারবেন:
यं यं वापि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः
“হে কুন্তীপুত্র, মৃত্যুসময়ে যে ব্যক্তি যে ভাব স্মরণ করে, সে নিঃসন্দেহে সেই ভাবই প্রাপ্ত হয়।”
নেতাজি: হ্যাঁ, আমি সেই শ্লোকটি স্মরণ করি।
প্রভুপাদ: তাহলে নিশ্চয়ই আপনি পুনর্জন্মে বিশ্বাস করেন?
নেতাজি: অবশ্যই আমি এতে বিশ্বাস করি। এমন কোনো হিন্দু কি আছে যে পুনর্জন্মে বিশ্বাস করে না?
প্রভুপাদ: যদি পরিস্থিতির প্রভাবে আজ আপনার মৃত্যু হয় এবং আপনি পরবর্তী জন্মে ইংল্যান্ডে জন্মগ্রহণ করেন, তাহলে কি আপনি তখনও ভারতের স্বাধীনতার জন্য সংগ্রাম করবেন, নাকি বরং আপনার নিজের দেশের ভারতের উপর নিয়ন্ত্রণ বজায় রাখার চেষ্টা করবেন?
নেতাজি: আমি আপনার যুক্তি বুঝতে পারছি। তবে এই মুহূর্তে আমাদের জাতির স্বাধীনতার বিষয়টি চিন্তা করা উপযুক্ত।
প্রভুপাদ: আপনি সেই বিষয়ে উদ্বিগ্ন যা অস্থায়ী ও ভৌতিক—অর্থাৎ আমাদের জাতির রাজনৈতিক স্বাধীনতা—এই ভেবে, “আমরা ভারতীয়।” কিন্তু ভারতীয় হওয়ার এই পরিচয় নিজেই ভৌতিক। আমার উদ্বেগ সমগ্র মানবজাতির জন্য—কিভাবে সকল জীব ভৌতিক মায়ার বন্ধন থেকে মুক্ত হতে পারে। প্রকৃতপক্ষে, আমি কেবল মানবদের কথা ভাবি না, বরং সকল জীবসত্তার কথাই ভাবি—কিভাবে তারা ভৌতিক বন্ধন থেকে মুক্ত হতে পারে। এটিই আমার দৃষ্টিভঙ্গি।
নেতাজি: আমি এর পূর্বে কখনও ভগবদ্গীতার এমন সুবক্তৃতাময় ব্যাখ্যা শুনিনি। তবে আমি আশঙ্কা করছি যে এর ফলে আমাদের জাতির স্বাধীনতা আন্দোলনের উপর বিরূপ প্রভাব পড়তে পারে।
এই কথা বলার পর নেতাজি শ্রীল প্রভুপাদের নিকট আর কোনো অনুরোধ করেননি এবং নীরবে প্রস্থান করেন।
অধ্যায় চার — ‘‘ডিসকাশনস উইথ শ্রীল প্রভুপাদ’’
গ্রন্থ — দ্য মিশন (শ্রীল প্রভুপাদ অ্যান্ড হিজ ডিভাইন এজেন্টস)
রচয়িতা — এইচ.ডি.জি. শ্রীল বি. বি. বোধায়ন গোস্বামী মহারাজ
В 1930 году Нетаджи Субхаш Чандра Бос вместе со своими известными единомышленниками посетил Шрилу Прабхупаду в Багбазар Гаудия Матхе в Калькутте. Ниже приводится выдержка из их беседы.
Нетаджи: Я полон решимости освободить нашу родину от британской колонизации. «Дайте мне кровь, и я дам вам свободу» этот лозунг я провозгласил всей нации. Теперь я узнал, что многие молодые люди находят прибежище у ваших божественных стоп. Пожалуйста, попросите некоторых из них присоединиться к моему движению, чтобы они могли принять участие в борьбе за независимость.
Прабхупада: Читали ли вы «Бхагавад-гиту»?
Нетаджи: Да, читал.
Прабхупада: В таком случае вы, несомненно, помните этот стих из «Гиты»:
йам̣ йам̣ ва̄пи смаран бха̄вам̣ тйаджатй анте калеварам
там̣ там эваити каунтейа сада̄ тад-бха̄ва-бха̄витах
«О сын Кунти, о Каунтея, какое бы состояние бытия человек ни вспоминал в момент смерти, этого состояния он непременно достигает».
Нетаджи: Да, я помню этот стих.
Прабхупада: Тогда вы, несомненно, верите в реинкарнацию?
Нетаджи: Конечно, я верю в это. Разве есть такие индийцы, которые не верят в реинкарнацию?
Прабхупада: Если в силу обстоятельств вы сегодня умрёте и родитесь в следующей жизни в Англии, будете ли вы по-прежнему бороться за независимость Индии или же станете защищать господство своей страны над Индией?
Нетаджи: Я понимаю вашу логику. Однако в данный момент уместно думать о независимости нашей нации.
Прабхупада: Вы озабочены тем, что является временным и материальным, а именно политической независимостью нашей нации, думая: «Мы — индийцы». Но само это отождествление — «я индиец» — является материальным. Меня же заботит всё человечество — как все живые существа могут освободиться от оков материальной иллюзии. На самом деле, я думаю не только о людях, но обо всех живых существах — как они могут освободиться от материального рабства. Таково моё видение.
Нетаджи: Я никогда прежде не слышал такого красноречивого объяснения «Бхагавад-гиты». Однако я опасаюсь, что это может неблагоприятно повлиять на движение за независимость нашей страны.
После этих слов Нетаджи больше не обращался с просьбами к Шриле Прабхупаде и молча удалился.
Rencontre De Śrīla Prabhupāda et de Subhas Chandra Bose
In 1930, Netaji Subhas Chandra Bose, accompagné de membres importants de son mouvement, rendit visite à Śrīla Prabhupāda (Bhaktisiddhānta Sarasvatī Ṭhākura) à la Gauḍīya Maṭha de Bagbazar à Calcutta. Ce qui suit est un extrait de leur conversation:
Netaji: Je suis déterminé à libérer ma mère patrie de la domination britannique. À la nation toute entière, j’ai donné comme mot d’ordre: “Offrez-moi votre sang et je vous offrirai la liberté.” J’ai appris que de nombreux jeunes ont trouvé refuge à vos pieds pareils au lotus. S’il vous plait donnez l’instruction à certains d’entre eux de rejoindre mon mouvement et de prendre part à la lutte pour l’indépendance.
Prabhupāda: avez-vous lu la Śrīmad Bhagavad-gītā?
Netaji: oui, je l’ai lue.
Prabhupāda: alors vous vous souvenez certainement de ce verset de la Gītā.
yaṁ yaṁ vāpi smaran bhāvaṁ tyajaty ante kalevaram
taṁ tam evaiti kaunteya sadā tad-bhāva-bhāvitaḥ
“Ô fils de Kuntī, l’état d’esprit dans lequel nous sommes au moment de la mort détermine notre destination future. Ceci est une certitude.”
Netaji: oui, je me souviens de ce verset.
Prabhupāda: vous croyez donc certainement en la réincarnation.
Netaji: oui, bien sûr, j’y crois.Y a-t-il un seul Hindou qui ne croit pas réincarnation?
Prabhupāda: si par la force des circumstances, vous mourriez aujourd’hui et que vous renaissiez en Angleterre, lutteriez-vous pour l’indépendance de l’Inde, ou pour la protection du pouvoir exercé sur l’Inde par votre pays?
Netaji: Je comprends votre logique. Cependant, en ce moment, il est juste d’être concerné par l’indépendance de notre nation.
Prabhupāda: vous vous préoccupez de quelque chose de temporaire et matériel, de l’indépendance politique de notre nation, en pensant que nous sommes Indiens. Mais cette dénomination, en elle-même, est matérielle. Je suis plutôt concerné par l’humanité toute entière et souhaite la voir délivrée de son enchaînement à l’illusion matérielle. Je suis en fait concerné par toutes les entités vivantes, au-delà des seuls êtres humains, car je souhaite que toutes soient libérées de leur enchaînement à la matière. Telle est ma vision.
Netaji: Jamais auparavant, je n’ai entendu une explication aussi éloquente de la Bhagavad-gītā. Cependant j’ai peur de l’influence négative sur notre mouvement pour l’indépendance de notre nation.
Ayant prononcé ces mots, Netaji ne posa plus de questions à Śrīla Prabhupāda et s’en alla en silence.
Extrait du chapitre 4 du livre– ”Discussions avec Srila Prabhupada” – La Mission (Srila Prabhupada and ses Agents Divins) de HDG Srila B. B. Bodhayan Goswami Maharaja
ਸ਼੍ਰੀਲਾ ਪ੍ਰਭੂਪਾਦ ਜੀ ਦੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ
1930 ਵਿੱਚ, ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਬਾਗਬਜ਼ਾਰ ਗੌੜੀਆ ਮਠ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲਾ ਪ੍ਰਭੂਪਾਦ (ਭਗਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਸਰਸਵਤੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ਠਾਕੁਰ) ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਹੇਠਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਨੇਤਾਜੀ: ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਖੂਨ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਆਂਗਾ।” ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬ੍ਰਹਮ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਣ।
ਪ੍ਰਭੂਪਾਦ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ?
ਨੇਤਾਜੀ: ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭੂਪਾਦ: ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੀਤਾ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਜ਼ਰੂਰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ:
ਯੰ ਯੰ ਵਾਪਿ ਸਮਰਨ ਭਾਵੰ ਤ੍ਯਜਤ੍ਯ ਅੰਤੇ ਕਲੇਵਰਮ
ਤਂ ਤਮਵੈਤਿ ਕੌਂਤੇਯ ਸਦਾ ਤਦ-ਭਾਵ-ਭਾਵਿਤਃ ॥
“ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਹੜੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।”
ਨੇਤਾਜੀ: ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਯਾਦ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭੂਪਾਦ: ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ (ਪੁਨਰਜਨਮ) ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ?
ਨੇਤਾਜੀ: ਬਿਲਕੁਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕੀ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਜੋ ਪੁਨਰਜਨਮ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?
ਪ੍ਰਭੂਪਾਦ: ਜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਕਾਰਨ, ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜੋਗੇ, ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋਗੇ?
ਨੇਤਾਜੀ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭੂਪਾਦ: ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਅਸਥਾਈ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ — ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਿ “ਅਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਹਾਂ।” ਪਰ “ਭਾਰਤੀ ਹੋਣਾ” ਵੀ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਹੈ — ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਭੌਤਿਕ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਣ। ਦਰਅਸਲ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਭੌਤਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕਣ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ।
ਨੇਤਾਜੀ: ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੀ ਇੰਨੀ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇਤਾਜੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲਾ ਪ੍ਰਭੂਪਾਦ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬੇਨਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ଶ୍ରୀଲ ପ୍ରଭୁପାଦ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କୁ ଭେଟିଛନ୍ତି
ଶ୍ରୀଲ ପ୍ରଭୁପାଦ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କୁ ଭେଟିଛନ୍ତି
୧୯୩୦ ମସିହାରେ, ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ତାଙ୍କର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ କଲିକତାର ବାଗବଜାର ଗୌଡ଼ୀୟ ମଠରେ ଶ୍ରୀଲ ପ୍ରଭୁପାଦ (ଭକ୍ତିସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସରସ୍ୱତୀ ଠାକୁର)ଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଆଲୋଚନାର ଏକ ଅଂଶ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି:
ନେତାଜୀ: ଆମର ମାତୃଭୂମିକୁ ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶବାଦରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ମୋର ସଂକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଆବଦ୍ଧ। ମୁଁ ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ “ତୁମ ରକ୍ତ ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦେବି” ସ୍ଲୋଗାନ ଦେଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ, ମୁଁ ଜାଣିଛି ଯେ ଅନେକ ଯୁବକ ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଚରଣରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଦୟାକରି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛିଙ୍କୁ ମୋର ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସେମାନେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ।
ପ୍ରଭୁପାଦ: ତୁମେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ପଢ଼ିଛ କି?
ନେତାଜୀ: ହଁ, ମୁଁ ଏହା ପଢ଼ିଛି।
ପ୍ରଭୁପାଦ: ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ତୁମେ ଗୀତାର ଏହି ଶ୍ଳୋକଟିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ:
ଯଂ ଯଂ ବାପି ସ୍ମରନ୍ ଭାବଂ ତ୍ୟଜତି ଅନ୍ତେ କଲେଭରମ୍
ତ॰ ତ॰ ଏବୈତି କୌନ୍ତେୟ ସଦା ତଦ୍-ଭାବ-ଭାବିତଃ
“ହେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଜଣେ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାକୁ ମନେ ରଖେ, ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।”
ନେତାଜୀ: ହଁ, ମୁଁ ସେହି ଶ୍ଳୋକକୁ ମନେ ରଖିଛି।
ପ୍ରଭୁପାଦ: ତେବେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ?
ନେତାଜୀ: ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ଏଥିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରେ। କ’ଣ ଏପରି କୌଣସି ହିନ୍ଦୁ ଅଛି ଯିଏ ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ନାହିଁ?
ପ୍ରଭୁପାଦ: ଯଦି ପରିସ୍ଥିତି ବଳରେ ତୁମେ ଆଜି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କର ଏବଂ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ତୁମର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମ ନିଅ, ତେବେ କ’ଣ ତୁମେ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଲଢ଼ିବ, ନା ତୁମେ ଭାରତ ଉପରେ ତୁମର ନିଜ ଦେଶର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ?
ନେତାଜୀ: ମୁଁ ତୁମର ଯୁକ୍ତି ବୁଝିପାରୁଛି। ତଥାପି, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଆମ ଜାତିର ସ୍ୱାଧୀନତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ।
ପ୍ରଭୁପାଦ: ଆପଣ ଯାହା କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଭୌତିକ ତାହା ବିଷୟରେ ଭାବୁଛନ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ଆମ ଜାତିର ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତିତ – , “ଆମେ ଭାରତୀୟ।” କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ହେବାର ଏହି ନାମକରଣ ନିଜେ ଭୌତିକ। ମୋର ଚିନ୍ତା ସମଗ୍ର ମାନବତା ପାଇଁ ଯେ କିପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୌତିକ ଭ୍ରମରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବେ। ପ୍ରକୃତରେ, ମୁଁ କେବଳ ମଣିଷ ବିଷୟରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରେ ଯେ ସେମାନେ କିପରି ଭୌତିକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବେ। ଏହା ମୋର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ।
ନେତାଜୀ: ମୁଁ ଭଗବଦ୍ ଗୀତାର ଏପରି ବାକ୍ଚାତୁରୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଶୁଣିନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଭୟ କରୁଛି ଯେ ଆମ ଜାତିର ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ପ୍ରତିକୂଳ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।
ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ କହିବା ପରେ, ନେତାଜୀ ଶ୍ରୀଲ ପ୍ରଭୁପାଦଙ୍କୁ ଆଉ କୌଣସି ଅନୁରୋଧ କଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ନୀରବରେ ଚାଲିଗଲେ।
କୃଷ୍ଣ କୃପା ମୂର୍ତ୍ତି ଶ୍ରୀଲ ବି. ବି. ବୋଧାୟନ ଗୋସ୍ୱାମୀ ମହାରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ “ଶ୍ରୀଲ ପ୍ରଭୁପାଦଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା” ପୁସ୍ତକ – ମିଶନ (ଶ୍ରୀଲ ପ୍ରଭୁପାଦ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଏଜେଣ୍ଟ) ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଉଦ୍ଧୃତ।